Wordt u in Spanje aangehouden op grond van een Europees aanhoudingsbevel, dan moet u binnen maximaal 72 uur worden voorgeleid aan de Centrale Onderzoeksrechter van het Nationaal Hof (Juzgado Central de Instrucción de la Audiencia Nacional) (artikel 50 van Wet 23/2014). Binnen nog eens 72 uur volgt een verhoor waarin u beslist of u met uw overlevering instemt. Stemt u in, dan beslist de rechter binnen tien dagen; zo niet, dan volgt een zitting en moet de onherroepelijke beslissing er uiterlijk zestig dagen na de aanhouding zijn, met een mogelijke verlenging van dertig dagen (artikel 54).
Een Europees aanhoudingsbevel kan opduiken bij een verkeerscontrole, bij het inchecken in een hotel of op de luchthaven, soms voor een zaak waarvan u dacht dat die vergeten was. Het is een snelle procedure met beslissingen die niet kunnen worden teruggedraaid, zoals de instemming met de overlevering. Daarom is het verstandig vanaf het eerste moment een advocaat gespecialiseerd in het Europees aanhoudingsbevel en uitlevering in te schakelen. We leggen stap voor stap uit wat er gebeurt.
Wat een Europees aanhoudingsbevel is
Het Europees aanhoudings- en overleveringsbevel (orden europea de detención y entrega, OEDE) is een rechterlijke beslissing van een lidstaat van de Europese Unie waarmee een andere lidstaat wordt verzocht een gezochte persoon aan te houden en over te leveren om te worden berecht of om een vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel uit te zitten (artikel 34 van Wet 23/2014 inzake de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen in de Europese Unie, Ley 23/2014).
Het is geen klassieke uitlevering: de beslissing is rechterlijk, niet van de regering, en de weigeringsgronden zijn limitatief. Is de verblijfplaats van de persoon onbekend, dan kan de uitvaardigende rechter een signalering opnemen in het Schengeninformatiesysteem, die in alle opzichten gelijkstaat aan een Europees aanhoudingsbevel (artikel 40). Daarom kan de aanhouding bij elke politiecontrole plaatsvinden.
Verzoeken van landen buiten de Unie, waaronder het Verenigd Koninkrijk na de Brexit, worden niet als Europees aanhoudingsbevel behandeld, maar via andere wegen, zoals uitlevering of specifieke verdragen met dat land.
Wat er na de aanhouding gebeurt
- Aanhouding. Die vindt plaats met de vereisten en waarborgen van het Spaanse Wetboek van Strafvordering (Ley de Enjuiciamiento Criminal) (artikel 50.1): het recht te zwijgen, op een advocaat, op een gratis tolk en op kennisgeving aan uw consulaat en een familielid. We vatten het samen in hoe lang een aanhouding mag duren.
- Voorgeleiding aan het Nationaal Hof. Binnen maximaal 72 uur moet u worden voorgeleid aan de Centrale Onderzoeksrechter; bent u minderjarig, vanaf 14 jaar, binnen 24 uur aan de Centrale Jeugdrechtbank (Juzgado Central de Menores) (artikel 50.2). Sinds de Organieke Wet 1/2025 (Ley Orgánica 1/2025) maken deze instanties deel uit van de Centrale Rechtbank van Eerste Aanleg (Tribunal Central de Instancia), waarvan de Onderzoeksafdeling de Europese aanhoudingsbevelen behandelt.
- Informatie. De rechter informeert u over het bevel en de inhoud ervan, over uw recht om ook in de verzoekende staat een advocaat aan te wijzen die uw advocaat in Spanje adviseert, en over de mogelijkheid om met uw overlevering in te stemmen (artikel 50.3).
- Verhoor. Dit vindt plaats binnen maximaal 72 uur na de voorgeleiding, met de officier van justitie, uw advocaat en zo nodig een tolk (artikel 51.1). Eerst wordt u gevraagd of u met de overlevering instemt; bent u Spanjaard of woont u in Spanje, dan ook of u naar Spanje wilt worden teruggestuurd om hier de eventueel opgelegde straf uit te zitten (artikel 51.2).
- Persoonlijke situatie. Bij het verhoor of de zitting beslist de rechter of u in voorlopige hechtenis blijft of voorlopig vrijkomt met voorwaarden die uw beschikbaarheid verzekeren (artikel 53). Tegen die beslissing kunt u hoger beroep instellen bij de Strafkamer van het Nationaal Hof (Sala de lo Penal de la Audiencia Nacional).
Termijnen: 10 dagen met instemming en 60 zonder
| Stap | Maximale termijn | Artikel (Wet 23/2014) |
|---|---|---|
| Voorgeleiding aan de rechter na de aanhouding | 72 uur (24 uur als u minderjarig bent) | Art. 50.2 |
| Verhoor van de aangehoudene | 72 uur na de voorgeleiding | Art. 51.1 |
| Beslissing als u met de overlevering instemt | 10 dagen na het verhoor | Art. 54.2 |
| Zitting als u niet instemt | 3 dagen | Art. 51.5 |
| Beschikking van de rechter na de zitting | 10 dagen | Art. 51.8 |
| Onherroepelijke beslissing zonder instemming | 60 dagen na de aanhouding, te verlengen met 30 dagen | Art. 54.3 en 54.4 |
| Feitelijke overlevering aan de uitvaardigende staat | 10 dagen na de beslissing tot overlevering | Art. 58.1 |
Instemmen met de overlevering of niet?
De instemming is onherroepelijk. De rechter moet nagaan dat u haar vrijwillig geeft en de gevolgen kent (artikel 51.3). Stemt u in en ziet hij geen weigeringsgronden, dan beveelt hij de overlevering bij beschikking waartegen geen rechtsmiddel openstaat (artikel 51.4). In hetzelfde proces-verbaal kunt u afstand doen van het specialiteitsbeginsel, dat in het algemeen verhindert dat u wordt berecht voor andere feiten dan die in het bevel.
Instemmen kan zinvol zijn als u de zaak in het andere land zo snel mogelijk wilt afhandelen en er geen sterke redenen zijn om u te verzetten. Niet instemmen leidt tot een zitting waarin gronden kunnen worden aangevoerd en bewezen om de overlevering te weigeren of er voorwaarden aan te verbinden (artikel 51.5), en tegen de uiteindelijke beschikking kan hoger beroep worden ingesteld bij de Strafkamer van het Nationaal Hof (artikel 51.8). Het is een beslissing die u pas mag nemen nadat u het bevel met uw advocaat hebt doorgenomen.
Belangrijk: onderteken niets en geef geen instemming met de overlevering voordat u onder vier ogen met uw advocaat hebt gesproken. Eenmaal gegeven, kan zij niet worden ingetrokken.
Gronden om de overlevering te weigeren
De wet onderscheidt verplichte en facultatieve gronden. De rechter moet de overlevering onder meer weigeren (artikelen 32 en 48.1):
- Als er al een onherroepelijk vonnis is voor dezelfde feiten en de tenuitvoerlegging het beginsel non bis in idem zou schenden.
- Als u in Spanje voor die feiten gratie hebt gekregen en ze onder de Spaanse rechtsmacht vervolgbaar waren.
- Als u vanwege uw leeftijd naar Spaans recht niet strafrechtelijk aansprakelijk kunt worden gehouden.
En hij kan haar onder meer weigeren (artikelen 32.3, 48.2 en 49):
- Als u in Spanje voor dezelfde feiten wordt vervolgd, of als in Spanje is besloten ze niet te vervolgen of de zaak te seponeren.
- Als de feiten geheel of grotendeels in Spanje zijn gepleegd, of buiten de uitvaardigende staat en de Spaanse wet vervolging niet zou toestaan.
- Als u voor die feiten definitief bent berecht in een land buiten de Unie.
- Als het bevel voortvloeit uit een proces bij verstek zonder de waarborgen die de wet vereist, zoals het recht op een nieuw proces.
Dubbele strafbaarheid: moet het ook in Spanje een misdrijf zijn?
Dat hangt af van het misdrijf. Voor de 32 categorieën van de lijst in artikel 20.1 (waaronder drugshandel, oplichting, witwassen, computercriminaliteit, georganiseerde of gewapende diefstal en opzettelijke doodslag) geldt dat, als er in de uitvaardigende staat een maximumstraf van ten minste drie jaar op staat, de overlevering wordt bevolen zonder na te gaan of ze ook in Spanje strafbaar zijn (artikel 47.1).
In de overige gevallen kan de overlevering, als de maximumstraf ten minste twaalf maanden bedraagt of de uit te zitten straf ten minste vier maanden, afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat de feiten ook naar Spaans recht strafbaar zijn (artikel 47.2).
Als u Spanjaard bent of in Spanje woont
- Is het bevel bedoeld om u een straf te laten uitzitten, dan kan de rechter de overlevering weigeren en u de straf in Spanje laten uitzitten, tenzij u ermee instemt haar in de uitvaardigende staat uit te zitten (artikel 48.2.b).
- Is het bevel bedoeld om u te berechten, dan kan uw overlevering afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat u bij een veroordeling naar Spanje wordt teruggestuurd om de straf hier uit te zitten (artikel 55.2).
Deze waarborgen beschermen ook buitenlanders die duurzaam in Spanje wonen, wat aan de Costa Blanca zeer vaak voorkomt. Daarom is het belangrijk uw binding met Spanje vanaf het verhoor goed aan te tonen.
Europees aanhoudingsbevel in Alicante
In de provincie Alicante wonen veel burgers uit andere EU-landen, en een groot deel van de aanhoudingen op grond van een Europees aanhoudingsbevel vindt plaats bij politiecontroles, bij de registratie in accommodaties of op de luchthaven Alicante-Elche, op het grondgebied van de gemeente Elche. Overkomt het u daar, dan is ook wat u moet doen als u op de luchthaven Alicante-Elche wordt aangehouden interessant.
Ook al vindt de aanhouding hier plaats, de beslissing ligt bij het Nationaal Hof in Madrid. Vanuit ons kantoor treden we vanaf het eerste moment op het politiebureau op, bekijken we het bevel, verzamelen we de documenten over uw binding met Spanje en stemmen we zo nodig af met een advocaat in de uitvaardigende staat. Ons team staat u in uw eigen taal te woord, en hebt u daarnaast andere strafzaken in Spanje, dan behandelen we die via onze dienst strafadvocaat voor buitenlanders.
Hulp nodig bij een vergelijkbare zaak? Celeste Pérez Bleda is strafadvocaat in Alicante en bekijkt uw situatie vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Kan ik weigeren te worden overgeleverd?
U kunt niet instemmen met de overlevering, waarna de rechter een zitting houdt waarin uw advocaat weigeringsgronden kan aanvoeren en bewijzen of voorwaarden kan vragen. Maar niet instemmen verhindert de overlevering niet: de rechter beveelt haar als er geen wettelijke weigeringsgrond is. Tegen de beschikking kan hoger beroep worden ingesteld bij de Strafkamer van het Nationaal Hof.
Kom ik vrij zolang erover wordt beslist?
Dat is mogelijk. Bij het verhoor of de zitting kiest de rechter tussen voorlopige hechtenis en voorlopige vrijlating met maatregelen als meldplicht, inname van het paspoort of een verbod Spanje te verlaten (artikel 53 van Wet 23/2014). Uw binding met Spanje, een vast adres, werk en familie hier wegen zwaar, dus neem die documenten voorbereid mee.
Wat gebeurt er als ik Spanjaard ben en een ander Europees land om mijn overlevering vraagt?
Spanjaard zijn verhindert de overlevering niet, maar geeft u waarborgen. Is het bevel bedoeld om een straf uit te zitten, dan kan de rechter het weigeren en u de straf in Spanje laten uitzitten, tenzij u aanvaardt haar daar uit te zitten. Is het bedoeld om u te berechten, dan kan de overlevering afhankelijk worden gesteld van uw terugkeer naar Spanje om de opgelegde straf uit te zitten. Hetzelfde geldt voor wie in Spanje woont.
Hoe lang duurt de overlevering?
Stemt u in, dan moet de rechter binnen tien dagen na het verhoor beslissen. Stemt u niet in, dan moet de onherroepelijke beslissing er uiterlijk zestig dagen na de aanhouding zijn, met een verlenging van dertig dagen om gegronde redenen. Is zij eenmaal bevolen, dan vindt de overlevering binnen de tien daaropvolgende dagen plaats, behalve bij uitzonderlijke of ernstige humanitaire redenen die haar vertragen.
Mag ik een advocaat naar keuze nemen of krijg ik een toegevoegde advocaat?
U kunt vanaf de aanhouding de advocaat aanwijzen die u wilt; doet u dat niet, dan krijgt u een toegevoegde advocaat. Daarnaast hebt u het recht in het verzoekende land een advocaat aan te wijzen die uw advocaat in Spanje bijstaat met informatie en advies over de oorspronkelijke zaak (artikel 50.3 van Wet 23/2014).
Is een familielid aangehouden op grond van een Europees aanhoudingsbevel, dan telt elk uur: het verhoor vindt binnen enkele dagen plaats en de instemming kan niet worden teruggedraaid. We helpen u hem te lokaliseren, bekijken het bevel en bereiden zijn verdediging voor. Alle informatie vindt u bij onze dienst verdediging bij uitlevering en Europese aanhoudingsbevelen en u kunt ons een WhatsApp-bericht sturen naar 607 449 491, 24 uur per dag: we reageren meteen. Ons team helpt u ook graag in het Nederlands.
Wettelijke basis en bronnen
- Wet 23/2014 inzake de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen in de Europese Unie (arts. 20, 32, 34, 40, 47 tot en met 58)
- Wetboek van Strafvordering (art. 520)
- Organieke Wet 6/1985 op de rechterlijke macht (Centrale Rechtbank van Eerste Aanleg)
- Organieke Wet 1/2025 inzake de efficiëntie van de openbare justitiedienst
