Wat moet u doen als u wordt aangehouden? Uw rechten en de stappen

Wordt u aangehouden, dan moet u in de eerste plaats weten dat de wet u vanaf de eerste minuut beschermt. U hebt het recht om te zwijgen, om bijgestaan te worden door een advocaat, om uw familie te laten informeren en om niet langer vastgehouden te worden dan strikt noodzakelijk is. Wie deze rechten kent en er goed gebruik van maakt, heeft grote invloed op wat er daarna gebeurt.

In dit artikel leggen we praktisch uit welke rechten u hebt, hoelang u mag worden vastgehouden, wat u op het politiebureau wel (en niet) moet doen en wat er gebeurt wanneer u voor de rechter wordt geleid.

Uw rechten als aangehouden persoon

Artikel 17 van de Spaanse Grondwet en artikel 520 van het Spaanse Wetboek van Strafvordering (Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim) verplichten de politie u schriftelijk, in eenvoudige taal en in een taal die u begrijpt, te informeren over de feiten die u worden verweten, over de reden van uw aanhouding en over uw rechten. U mag dat document gedurende de hele aanhouding bij u houden. Uw belangrijkste rechten zijn:

• Zwijgen: geen verklaring afleggen, bepaalde vragen niet beantwoorden of aangeven dat u alleen tegenover de rechter een verklaring aflegt.
• Niet tegen uzelf verklaren en niet bekennen dat u schuldig bent.
• Een advocaat aanwijzen die u vertrouwt of, als u dat niet doet, worden bijgestaan door een pro-Deoadvocaat (abogado del turno de oficio).
• Inzage krijgen in de stukken die essentieel zijn om de rechtmatigheid van uw aanhouding aan te vechten.
• Een familielid of iemand naar keuze laten weten dat u bent aangehouden en waar u verblijft, en één telefoongesprek voeren met een derde (in aanwezigheid van een agent).
• Als u buitenlander bent: uw aanhouding laten melden aan uw consulaat en bezoek van het consulaat ontvangen.
• Een kosteloze tolk als u het Spaans niet of niet goed spreekt of begrijpt.
• Medisch onderzoek door de forensisch arts of de bevoegde arts.
• Kosteloze rechtsbijstand aanvragen als u aan de voorwaarden voldoet.

Ook moet men u informeren over de maximale duur van de aanhouding en over hoe u die kunt aanvechten.

Hoelang mag u worden vastgehouden?

De aanhouding mag alleen duren zolang strikt noodzakelijk is voor het onderzoek. En in elk geval moet u binnen maximaal 72 uur worden vrijgelaten of aan de rechter worden voorgeleid (art. 17.2 van de Grondwet en art. 520.1 LECrim). Die 72 uur zijn een bovengrens, geen recht van de politie om ze volledig te benutten.

Denkt u dat uw aanhouding onrechtmatig is – omdat er geen grond voor is, omdat ze zonder rechtvaardiging wordt verlengd of omdat uw rechten niet worden gerespecteerd – dan kan uw advocaat een habeas corpus aanvragen (Organieke Wet 6/1984, Ley Orgánica) zodat een rechter uw situatie onmiddellijk toetst.

De advocaat: wanneer komt hij en wat doet hij voor u?

U mag uw advocaat vrij kiezen. Geen enkele agent mag u een bepaalde advocaat aanraden. Zodra de advocaat de opdracht heeft ontvangen, moet hij binnen maximaal drie uur op de plaats van detentie verschijnen (art. 520.5 LECrim).

Zijn bijstand omvat iets heel belangrijks: een vertrouwelijk gesprek met u voordat u een verklaring aflegt tegenover de politie, de officier van justitie of de rechter (art. 520.6.d). Daarnaast is hij aanwezig bij uw verhoor, bij confrontaties en reconstructies, legt hij uit wat het betekent om in te stemmen met of te weigeren van onderzoek (bijvoorbeeld het afnemen van monsters) en laat hij elke onregelmatigheid vastleggen.

Alleen bij een aanhouding die uitsluitend betrekking heeft op verkeersdelicten kunt u afstand doen van een advocaat, en zelfs dan mag u op elk moment van gedachten veranderen. Ons advies: doe geen afstand.

Wilt u dat wij naar het politiebureau komen, bekijk dan onze dienst advocaat bij aanhouding, 24 uur per dag, in Alicante.

Wat te doen bij een aanhouding, stap voor stap

1. Blijf kalm en bied geen verzet. Verzet of een confrontatie met de agenten kan een extra misdrijf van verzet of geweld tegen een ambtenaar opleveren.
2. Legitimeer u als daarom wordt gevraagd. Uw identiteit opgeven is geen verklaring over de feiten.
3. Vraag onmiddellijk om een advocaat en geef, als u een advocaat van vertrouwen hebt, diens naam en telefoonnummer.
4. Zwijg totdat u met uw advocaat hebt gesproken. Het volstaat te zeggen: „Ik maak gebruik van mijn recht om geen verklaring af te leggen totdat ik mijn advocaat heb gesproken.”
5. Lees alles voordat u tekent. Begrijpt u iets niet of bent u het er niet mee eens, teken dan niet of laat uw bezwaar vastleggen.
6. Vraag om uw familie te verwittigen en, als u buitenlander bent, uw consulaat. Bespreek de zaak niet aan de telefoon.
7. Vraag om een arts als u gewond bent, medicatie gebruikt of zich niet goed voelt.
8. Onthoud wat er gebeurt: tijdstippen, namen, wat er tegen u wordt gezegd. Vertel het uw advocaat tijdens het vertrouwelijke gesprek.

Wat gebeurt er na het politiebureau?

Wordt u niet vanaf het politiebureau vrijgelaten, dan wordt u voorgeleid aan de dienstdoende rechtbank (juzgado de guardia). Sinds Organieke Wet 1/2025 is dat de onderzoeksafdeling van de rechtbank van eerste aanleg (Sección de Instrucción del Tribunal de Instancia) met piketdienst (de vroegere onderzoeksrechter, juzgado de instrucción). Daar kan het volgende gebeuren:

• Vrijlating zonder maatregelen, waarbij u ter beschikking van de rechtbank blijft.
• Vrijlating met voorlopige maatregelen: periodieke meldplicht, inhouding van uw paspoort, een contactverbod…
• Voorlopige hechtenis (prisión provisional), alleen als aan de voorwaarden van artikel 503 LECrim is voldaan en na een zitting waarop uw advocaat zich ertegen kan verzetten (art. 505). Meer hierover in het verschil tussen voorlopige hechtenis en een onherroepelijke veroordeling.
• Snelrecht (juicio rápido): bij sommige misdrijven (rijden onder invloed, diefstal, beroving, vernieling…) kan de zaak tijdens de piketdienst worden behandeld en zelfs worden afgesloten met een akkoord met de strafeis (conformidad). Lees meer over snelrecht in Alicante voordat u met iets instemt.

Vindt u de beschikking tot hechtenis of een andere maatregel onrechtvaardig, dan kunt u in hoger beroep gaan, en uw advocaat kan om herziening vragen als de omstandigheden veranderen.

Veelgemaakte fouten die u moet vermijden

• Uitleg geven „om alles op te helderen” voordat u met uw advocaat hebt gesproken. Wat u zegt, komt in het proces-verbaal (atestado).
• De zaak bespreken met andere aangehoudenen of aan de telefoon.
• Tekenen zonder te lezen of instemmen met een akkoord zonder de gevolgen te begrijpen (strafblad, intrekking van het rijbewijs, uitzetting bij buitenlanders).
• Informatie achterhouden voor uw advocaat. Wat u hem vertelt, is vertrouwelijk (art. 520.7 LECrim) en hij heeft het nodig om u te verdedigen.
• Denken dat u voor iets kleins geen advocaat nodig hebt. Een veroordeling, hoe klein ook, levert een strafblad op.

Bent u buitenlander of op vakantie in de provincie, dan hebt u dezelfde rechten en nog enkele extra (tolk en consulaat). Dat leggen we uit op onze pagina strafrechtadvocaat voor buitenlanders.

Veelgestelde vragen

Mag men mij verhoren zonder advocaat?

Nee, tenzij u bij een aanhouding uitsluitend voor verkeersdelicten afstand hebt gedaan van een advocaat. In het algemeen vereist het verhoor van een aangehoudene de bijstand van een advocaat, en hebt u het recht om vooraf vertrouwelijk met hem te spreken.

Betekent een aanhouding dat ik veroordeeld word?

Nee. De aanhouding is een voorlopige maatregel. U blijft beschermd door het vermoeden van onschuld en alleen een onherroepelijk vonnis kan u schuldig verklaren.

Wat als men mij niemand laat bellen?

Zeg het uw advocaat zodra hij er is. Hij kan dit laten vastleggen en, als uw rechten worden geschonden, de aanhouding aanvechten of een habeas corpus aanvragen.

Bent u of is iemand uit uw familie aangehouden in Alicante of de provincie, bel ons dan op 607 449 491 (ook via WhatsApp, 24 uur per dag). Wij luisteren, leggen uit wat er aan de hand is en komen zo snel mogelijk om u bij te staan.