Adwokat ds. prawa penitencjarnego w Alicante

Czym jest prawo penitencjarne i kiedy potrzebny jest adwokat

Wyrok nie kończy sprawy. Sposób odbywania kary pozbawienia wolności zależy od decyzji podejmowanych później: do którego stopnia zostanie Pan/Pani zakwalifikowany(-a), kiedy będzie można wyjść na przepustkę, czy nastąpi przejście do reżimu otwartego (trzeci stopień) albo warunkowe przedterminowe zwolnienie. Decyzje te podejmują rada ds. resocjalizacji zakładu karnego (Junta de Tratamiento), administracja więzienna oraz sędzia penitencjarny (juez de vigilancia penitenciaria) – i wszystkie można zaskarżyć.

Główne zakłady karne w prowincji Alicante to Centro Penitenciario de Alicante Cumplimiento w Fontcalent, Hospital Psiquiátrico Penitenciario de Alicante (zamknięty więzienny szpital psychiatryczny), również w Fontcalent, oraz Centro Penitenciario Alicante II w Villenie. Pomagamy osadzonym w każdym z nich oraz ich rodzinom.

Zajmujemy się klasyfikacją do stopni, przepustkami, warunkowym przedterminowym zwolnieniem, karami dyscyplinarnymi, łączeniem kar oraz środkami odwoławczymi do sędziego penitencjarnego.

Klasyfikacja do stopni: pierwszy, drugi i trzeci

Kary pozbawienia wolności odbywa się w systemie stopni (art. 72 ogólnej ustawy penitencjarnej, Ley Orgánica General Penitenciaria):

• Pierwszy stopień: reżim zamknięty, z najsurowszymi środkami kontroli.
• Drugi stopień: reżim zwykły. Jest najczęstszy.
• Trzeci stopień: reżim otwarty. Pozwala opuszczać zakład karny i co do zasady wymaga spędzania w nim nocy, chyba że zaakceptuje się dozór elektroniczny (art. 86.4 rozporządzenia penitencjarnego).

Można od razu zostać zakwalifikowanym do wyższego stopnia, bez przechodzenia przez niższe (art. 72.3 LOGP). Wstępna propozycja klasyfikacji musi zostać sporządzona w ciągu najwyżej dwóch miesięcy od otrzymania wyroku przez zakład karny, a decyzja – w ciągu kolejnych dwóch miesięcy, z możliwością przedłużenia o następne dwa (art. 103 rozporządzenia). Następnie klasyfikację weryfikuje się co najmniej co sześć miesięcy (art. 65.4 LOGP).

Istnieją ważne ograniczenia. Jeżeli orzeczona kara przekracza pięć lat, sąd może postanowić, że trzeci stopień nie zostanie przyznany przed odbyciem połowy kary (art. 36.2 hiszpańskiego kodeksu karnego), a przy niektórych przestępstwach ten okres bezpieczeństwa jest obowiązkowy. Ponadto trzeci stopień wymaga zaspokojenia odpowiedzialności cywilnej (odszkodowania), z uwzględnieniem postawy osadzonego i jego rzeczywistych możliwości finansowych (art. 72.5 LOGP).

Przepustki

Przepustka zwykła może trwać jednorazowo do siedmiu dni, łącznie maksymalnie 36 dni w roku w drugim stopniu i 48 w trzecim. Warunkiem jest odbycie jednej czwartej kary, brak złego zachowania oraz uprzednia opinia zespołu technicznego (art. 47.2 LOGP i art. 154 rozporządzenia).

Przepustkę nadzwyczajną przyznaje się w razie śmierci lub ciężkiej choroby bliskich krewnych, narodzin dziecka albo z innych ważnych i udokumentowanych powodów (art. 47.1 LOGP).

Odmowy przepustek są częste i nierzadko opierają się na ogólnikowych opiniach. Zaskarżenie ich z konkretnymi argumentami – więzi rodzinne, praca czekająca na wolności, dobre postępy – robi różnicę.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Warunkowe przedterminowe zwolnienie (libertad condicional) zawiesza wykonanie pozostałej części kary. Udziela go sędzia penitencjarny na podstawie art. 90 hiszpańskiego kodeksu karnego:

• Zasada ogólna: pobyt w trzecim stopniu, odbycie trzech czwartych kary i dobre zachowanie.
• Po dwóch trzecich: jeżeli dodatkowo w trakcie odbywania kary wykonywano pracę albo uczestniczono w zajęciach kulturalnych lub zawodowych.
• Po połowie: wyjątkowo, jeżeli jest to pierwsza kara pozbawienia wolności, nie przekracza trzech lat i spełnione są pozostałe warunki. Nie dotyczy to przestępstw przeciwko wolności i integralności seksualnej (art. 90.3).

Osoby, które ukończyły siedemdziesiąt lat, oraz osoby bardzo ciężko i nieuleczalnie chore mogą uzyskać zwolnienie bez czekania na upływ tych okresów (art. 91 CP). W każdym przypadku sędzia może odmówić, jeżeli nie dotrzymano zobowiązania do zapłaty odszkodowania stosownie do możliwości finansowych.

Środki odwoławcze do sędziego penitencjarnego

Sędzia penitencjarny nadzoruje wykonanie kary i chroni prawa osadzonego (art. 76 LOGP). Po wejściu w życie ustawy organicznej 1/2025 funkcję tę pełni wydział penitencjarny sądu pierwszej instancji (Tribunal de Instancia). Przed nim można zaskarżyć m.in.:

• Wstępną klasyfikację oraz przejście do wyższego lub niższego stopnia.
• Kary dyscyplinarne.
• Skargi dotyczące reżimu i traktowania, które naruszają prawa podstawowe lub uprawnienia penitencjarne.

Sędzia ten orzeka także o warunkowym przedterminowym zwolnieniu i zezwala na przepustki dłuższe niż dwa dni, z wyjątkiem trzeciego stopnia.

Co robimy

1. Analizujemy wyrok, obliczenie kary (liquidación de condena) i akta penitencjarne, aby ustalić, które okresy zostały już spełnione, a które i kiedy zostaną.
2. Wspólnie z osadzonym i jego rodziną przygotowujemy dokumenty o więziach rodzinnych, pracy i wsparciu na wolności, które mają wagę w decyzjach rady.
3. Składamy wnioski, a w razie odmowy wnosimy środek odwoławczy do sędziego penitencjarnego z konkretnymi argumentami.
4. Jeżeli rozstrzygnięcie nadal jest niekorzystne, rozważamy dalsze środki odwoławcze w sprawach karnych.

Inne kwestie: łączenie kar, cudzoziemcy i ułaskawienie

Łączenie kar. Przy kilku skazaniach maksymalny czas faktycznego odbywania kary nie może przekroczyć trzykrotności najcięższej z nich, z ogólnym limitem 20 lat (art. 76 CP). Wniosek o połączenie kar (acumulación de condenas) może znacznie skrócić rzeczywisty czas pobytu w więzieniu.

Osadzeni cudzoziemcy. Kary pozbawienia wolności powyżej jednego roku orzeczone wobec cudzoziemca zastępuje się co do zasady wydaleniem, a w każdym razie pozostała część kary zostaje zastąpiona w chwili przejścia do trzeciego stopnia lub uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia (art. 89 CP). Wyjaśniamy to na stronie adwokat karnista dla cudzoziemców.

Ułaskawienie. Jeżeli kara jest nieproporcjonalna do Państwa sytuacji, można rozważyć ułaskawienie. A po odbyciu kary pomagamy usunąć wpis z rejestru karnego.

Każda sprawa jest inna; po zapoznaniu się z Państwa sprawą przedstawimy indywidualną wycenę na piśmie.