Różnica między tymczasowym aresztowaniem a prawomocnym wyrokiem ma zasadnicze znaczenie: tymczasowe aresztowanie (prisión provisional) to środek zapobiegawczy, który sędzia może zastosować przed rozprawą, gdy w świetle prawa nadal są Państwo niewinni, aby zapobiec ucieczce lub zniszczeniu dowodów; prawomocny wyrok (condena firme) to kara orzeczona w wyroku, którego nie można już zaskarżyć zwykłym środkiem odwoławczym. Jedno nie przesądza o drugim, choć czas spędzony w areszcie tymczasowym zalicza się na poczet kary, jeśli ostatecznie dojdzie do skazania.
Jeśli ktoś z Państwa rodziny właśnie trafił do aresztu lub obawiają się Państwo, że może to spotkać Państwa, oto co warto wiedzieć.
Czym jest tymczasowe aresztowanie
Jest to pozbawienie wolności podejrzanego lub oskarżonego, orzeczone przez sędziego przed wydaniem jakiegokolwiek wyroku. Ma charakter wyjątkowy: stosuje się je tylko wtedy, gdy inne, mniej dolegliwe środki nie wystarczają, i nie może służyć jako kara z góry.
Przesłanki (art. 503 kodeksu postępowania karnego, Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim)
- Czyn musi nosić znamiona przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej dwa lata, lub karą niższą, jeśli mają Państwo niezatarty wpis w rejestrze karnym za przestępstwo umyślne.
- Muszą istnieć wystarczające podstawy, by uznać Państwa za odpowiedzialnych.
- Musi służyć jednemu z następujących celów: zapobieżeniu ryzyku ucieczki; zapobieżeniu ukryciu lub zniszczeniu dowodów, gdy istnieje uzasadnione i konkretne niebezpieczeństwo; ochronie ofiary; albo zapobieżeniu ryzyku popełnienia przez Państwa kolejnych przestępstw.
Ryzyko ucieczki ocenia się z uwzględnieniem wysokości grożącej kary, sytuacji rodzinnej, zawodowej i majątkowej oraz bliskości terminu rozprawy. Zagrożenia dla dowodów nie można wywodzić wyłącznie z tego, że korzystają Państwo z prawa do obrony lub nie współpracują.
Jak się je orzeka
Jeśli wnosi o nie prokurator lub strona oskarżająca, sędzia Wydziału Śledczego Sądu Pierwszej Instancji (Sección de Instrucción del Tribunal de Instancia, dawniej juzgado de instrucción) musi przeprowadzić posiedzenie w ciągu 72 godzin od doprowadzenia Państwa do sądu, w obecności adwokata (art. 505). Obrona może przedstawić stanowisko, wykazać Państwa więzi z miejscem zamieszkania i zaproponować rozwiązania alternatywne. Jeśli nikt nie złoży takiego wniosku, sędzia musi Państwa zwolnić.
Jak długo może trwać (art. 504 LECrim)
| Sytuacja | Maksymalny czas | Przedłużenie |
|---|---|---|
| Ryzyko ucieczki, ochrona ofiary lub ryzyko powrotu do przestępstwa, przy przestępstwie zagrożonym karą do 3 lat | 1 rok | Jednorazowo, do 6 miesięcy |
| Te same cele, przy przestępstwie zagrożonym karą powyżej 3 lat | 2 lata | Jednorazowo, do 2 lat |
| Zagrożenie dla dowodów | 6 miesięcy | Nie |
| Osoba już skazana, wyrok zaskarżony | Do połowy orzeczonej kary | Nie dotyczy |
W każdym przypadku może ono trwać tylko tak długo, jak jest to niezbędne, i dopóki utrzymują się przesłanki, które je uzasadniały.
Rozwiązania alternatywne i środki odwoławcze
Sędzia może zastosować wolność tymczasową (libertad provisional), z poręczeniem majątkowym lub bez niego, z obowiązkiem okresowego stawiennictwa i, w razie potrzeby, oddania paszportu (art. 530). Postanowienie o aresztowaniu można zaskarżyć apelacją (recurso de apelación), którą należy rozpoznać w terminie maksymalnie 30 dni (art. 507), a o zwolnienie można wnosić w każdej chwili, jeśli zmienią się okoliczności. Możemy pomóc w przygotowaniu apelacji od tymczasowego aresztowania.
Czym jest prawomocny wyrok
Wyrok staje się prawomocny, gdy nie przysługuje już od niego żaden środek odwoławczy: ponieważ wyczerpano apelację i ewentualnie kasację (casación) albo ponieważ termin upłynął bez wniesienia środka odwoławczego. Od tej chwili kara podlega wykonaniu. Skarga konstytucyjna (amparo) do Trybunału Konstytucyjnego, skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka czy wniosek o wznowienie postępowania (recurso de revisión) są nadzwyczajnymi środkami, które same w sobie nie wstrzymują wykonania kary.
Co dzieje się po prawomocnym wyroku
- Zaliczenie aresztu tymczasowego: cały okres pozbawienia wolności w danej sprawie zalicza się na poczet kary (art. 58 hiszpańskiego kodeksu karnego, Código Penal).
- Zawieszenie wykonania kary: kary pozbawienia wolności do dwóch lat mogą zostać zawieszone, jeśli jest to pierwsze przestępstwo i naprawiono szkodę cywilną lub zobowiązano się do jej naprawienia (art. 80 CP).
- Osadzenie w zakładzie karnym, jeśli kara nie zostanie zawieszona. Od tego momentu znaczenie mają klasyfikacja penitencjarna, przepustki i warunkowe zwolnienie; zajmujemy się tym w ramach prawa penitencjarnego.
- Wpis do rejestru karnego, który ulega zatarciu, jeśli nie popełnią Państwo kolejnego przestępstwa w terminach określonych w art. 136 CP: od sześciu miesięcy do dziesięciu lat w zależności od kary. Zobacz usuwanie wpisu z rejestru karnego.
- W określonych przypadkach można wystąpić o ułaskawienie (indulto).
Najważniejsze różnice
| Tymczasowe aresztowanie | Prawomocny wyrok | |
|---|---|---|
| Moment | Przed prawomocnym wyrokiem | Po prawomocnym wyroku |
| Charakter | Środek zapobiegawczy | Kara |
| Domniemanie niewinności | Nadal obowiązuje | Obalone |
| Czas trwania | Limity z art. 504 LECrim | Określony w wyroku |
| Środki prawne | Apelacja i wniosek o zwolnienie | Wyłącznie środki nadzwyczajne |
Co, jeśli byłem tymczasowo aresztowany, a potem uniewinniony?
Art. 294 ustawy organicznej o władzy sądowniczej (Ley Orgánica del Poder Judicial) pozwala dochodzić od państwa odszkodowania za odbyty areszt tymczasowy, jeśli następnie zostali Państwo uniewinnieni lub postępowanie zostało ostatecznie umorzone (sobreseimiento libre), pod warunkiem spełnienia wymogów ustawowych. Na złożenie roszczenia obowiązują terminy, dlatego warto wcześnie zasięgnąć porady.
Najczęściej zadawane pytania
Czy tymczasowe aresztowanie oznacza, że jestem winny?
Nie. Do czasu prawomocnego wyroku nadal chroni Państwa domniemanie niewinności.
Czy mogę wyjść z aresztu tymczasowego przed rozprawą?
Tak. Można wnioskować o zwolnienie, jeśli przesłanki przestały istnieć, zaoferować gwarancje, takie jak poręczenie majątkowe lub obowiązek stawiennictwa, albo zaskarżyć postanowienie. Jeśli ktoś z rodziny właśnie został zatrzymany, warto zapoznać się również z naszą pomocą 24 h dla osób zatrzymanych.
Jeśli ktoś z Państwa rodziny przebywa w areszcie tymczasowym lub obawiają się Państwo, że prokurator wystąpi o niego w Państwa sprawie, prosimy o wiadomość na WhatsApp pod numer 607 449 491: odpowiemy od razu. Przeanalizujemy postanowienie i akta sprawy oraz jasno wyjaśnimy, co można zrobić.
