Adwokat ds. przestępczości nieletnich w Alicante

Czym jest odpowiedzialność karna nieletnich

Gdy chłopiec lub dziewczyna w wieku od 14 do 17 lat popełni czyn zabroniony jako przestępstwo, nie jest sądzony jak dorosły. Stosuje się ustawę o odpowiedzialności karnej nieletnich (Ley Orgánica 5/2000, reguladora de la responsabilidad penal de los menores) (art. 1). Ustawa ta nie przewiduje kar, lecz środki o charakterze wychowawczym, dobierane w zależności od wieku nieletniego, jego sytuacji rodzinnej i społecznej, osobowości i dobra (art. 7.3).

Dziecko w wieku poniżej 14 lat nie ponosi odpowiedzialności karnej. Prokurator przekazuje sprawę publicznemu organowi ochrony dzieci, który ocenia sytuację dziecka i podejmuje odpowiednie środki ochronne (art. 3).

Od wejścia w życie ustawy organicznej 1/2025 sprawy te rozpoznaje wydział dla nieletnich sądu pierwszej instancji (Sección de Menores del Tribunal de Instancia), który z reguły ma siedzibę w stolicy prowincji, Alicante, i zastępuje dawny sąd dla nieletnich.

Jak przebiega postępowanie

Postępowanie w sprawach nieletnich ma własne zasady, mające chronić nieletniego:

• Postępowanie przygotowawcze prowadzi prokurator, a nie sędzia (art. 16). Prokurator decyduje, czy zakończyć sprawę, odstąpić od niej, czy wszcząć formalne postępowanie (expediente).
• Zatrzymanie: musi zostać przeprowadzone w sposób jak najmniej szkodliwy dla nieletniego, a rodzice lub opiekunowie muszą zostać niezwłocznie powiadomieni. Policja ma maksymalnie 24 godziny na zwolnienie nieletniego lub przekazanie go do dyspozycji prokuratora, który musi podjąć decyzję w ciągu 48 godzin od zatrzymania (art. 17).
• Przesłuchanie: zawsze w obecności adwokata i, o ile nie jest to niewskazane, rodziców lub opiekunów. Nieletni ma prawo do rozmowy w cztery oczy z adwokatem przed złożeniem wyjaśnień i po nim (art. 17.2).
• Zespół specjalistów: psycholodzy, pedagodzy i pracownicy socjalni sporządzają opinię o sytuacji psychologicznej, edukacyjnej i rodzinnej nieletniego (art. 27). Opinia ta ma duże znaczenie przy wyborze środka.
• Rozprawa: rozprawa nie jest jawna (art. 35).

Jeżeli Państwa dziecko zostało zatrzymane, prosimy niezwłocznie napisać do nas na WhatsAppie. Nasza usługa adwokata 24 h dla osób zatrzymanych obejmuje także nieletnich.

Jakie środki można orzec i jak długo trwają

Artykuł 7 ustawy wymienia środki od najbardziej do najmniej dolegliwych. Należą do nich:

• Umieszczenie w ośrodku w systemie zamkniętym, półotwartym lub otwartym oraz umieszczenie terapeutyczne.
• Leczenie ambulatoryjne i uczęszczanie do ośrodka dziennego.
• Pobyt w ośrodku w weekendy.
• Nadzór kuratora z obowiązkami, takimi jak uczęszczanie do szkoły lub udział w programach szkoleniowych.
• Zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego i kontaktowania się z nim.
• Prace na rzecz społeczności, wymagające zgody nieletniego, oraz zadania społeczno-wychowawcze.
• Formalne upomnienie udzielone przez sędziego.

Ograniczenia czasowe

Co do zasady środki nie mogą trwać dłużej niż dwa lata (art. 9.3). Umieszczenie w systemie zamkniętym jest możliwe tylko w przypadku poważnych przestępstw, przestępstw mniej poważnych popełnionych z użyciem przemocy lub zastraszenia albo z poważnym zagrożeniem dla życia lub integralności fizycznej osób, a także przestępstw popełnionych w grupie lub na rzecz gangu bądź organizacji (art. 9.2). Czynów nieumyślnych nigdy nie można karać umieszczeniem w systemie zamkniętym (art. 9.4).

W tych poważniejszych przypadkach środek może trwać do trzech lat, jeżeli nieletni miał 14 lub 15 lat w chwili czynu, i do sześciu lat, jeżeli miał 16 lub 17 lat (art. 10.1). W przypadku najpoważniejszych przestępstw, takich jak zabójstwo, morderstwo, niektóre napaści seksualne, terroryzm lub każde przestępstwo zagrożone karą piętnastu lat pozbawienia wolności lub wyższą, umieszczenie w systemie zamkniętym jest obowiązkowe: od roku do pięciu lat dla nieletnich w wieku 14 lub 15 lat i od roku do ośmiu lat dla osób w wieku 16 lub 17 lat, a następnie okres nadzoru kuratora (art. 10.2).

Rozwiązania bez procesu: odstąpienie i pojednanie

Prawo nieletnich przewiduje rozwiązania niedostępne w postępowaniu wobec dorosłych, a dobra obrona dąży do ich osiągnięcia:

• Odstąpienie od wszczęcia postępowania (desistimiento): w przypadku mniej poważnych przestępstw bez przemocy lub zastraszenia albo przestępstw drobnych prokurator może zdecydować o niewszczynaniu postępowania i przekazać sprawę organowi ochrony dzieci, o ile nieletni nie popełnił wcześniej czynów tego samego rodzaju (art. 18).
• Pojednanie lub naprawienie szkody (conciliación o reparación): w przypadku przestępstw mniej poważnych lub drobnych, jeżeli nieletni uzna wyrządzoną krzywdę, przeprosi, a pokrzywdzony to przyjmie, albo jeżeli nieletni zobowiąże się naprawić szkodę lub wykonać zadanie wychowawcze, prokurator może wnioskować o zakończenie sprawy (art. 19). W przypadku przestępstw seksualnych lub związanych z przemocą ze względu na płeć pojednanie podlega dodatkowym wymogom.

1. Spokojnie rozmawiamy z Państwem i z dzieckiem, aby zrozumieć, co się wydarzyło, oraz poznać jego sytuację osobistą, szkolną i rodzinną.
2. Towarzyszymy dziecku podczas składania wyjaśnień i dbamy o poszanowanie wszystkich jego praw.
3. Współpracujemy z zespołem specjalistów i przedstawiamy opinie ze szkoły, zajęć lub terapii, które pokazują jego rzeczywiste otoczenie.
4. W miarę możliwości dążymy do odstąpienia od postępowania lub do zakończenia sprawy przez pojednanie lub naprawienie szkody, co pozwala uniknąć procesu.
5. Jeżeli dochodzi do rozprawy, wnosimy o najodpowiedniejszy i najmniej dolegliwy środek, a w razie potrzeby wnosimy środek odwoławczy.

Rodzice i odszkodowanie

Rodzice, opiekunowie, rodziny zastępcze i osoby sprawujące pieczę odpowiadają solidarnie z nieletnim za wyrządzoną szkodę. Jeżeli nie przyczynili się do tego zachowania umyślnie ani przez rażące niedbalstwo, sędzia może zmniejszyć zakres ich odpowiedzialności (art. 61.3). Dlatego również rodzice powinni od początku korzystać z fachowej porady.

Rejestry i przedawnienie

Środki orzeczone wobec nieletnich wpisuje się do odrębnego rejestru, innego niż rejestr karny osób dorosłych. Więcej informacji na naszej stronie o rejestrze karnym. Jeśli chodzi o przedawnienie, mniej poważne przestępstwa popełnione przez nieletnich przedawniają się po roku; poważne po trzech latach lub po pięciu, jeżeli przewidziana kara przekracza dziesięć lat; a najpoważniejsze zgodnie z hiszpańskim kodeksem karnym (art. 15).

Jeżeli Państwa dziecko jest pokrzywdzonym

Pokrzywdzony, a jeśli jest nieletni – jego rodzice, może przystąpić do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy, wnioskować o środki i być informowany o przebiegu postępowania (art. 25). Odpowiedzialności cywilnej dochodzi prokurator, chyba że pokrzywdzony woli dochodzić jej samodzielnie lub zastrzec ją do postępowania cywilnego (art. 61.1). Możemy reprezentować Państwa jako oskarżyciela posiłkowego. Jeżeli pokrzywdzoną jest dziewczyna, która doznała przemocy ze strony partnera lub przemocy seksualnej, mogą Państwo również skorzystać z naszej strony poświęconej przemocy ze względu na płeć.

Każda sprawa jest inna; po zapoznaniu się z Państwa sprawą przedstawimy indywidualną pisemną wycenę.