Adwokat ds. ułaskawień w Alicante

Czym jest ułaskawienie

Ułaskawienie (indulto) to akt łaski, którym rząd darowuje w całości lub w części karę wymierzoną prawomocnym wyrokiem. Reguluje je bardzo stara, wciąż obowiązująca ustawa – ustawa o ułaskawieniu z 18 czerwca 1870 roku (Ley de 18 de junio de 1870), znowelizowana w 1988 roku. Jeżeli zostanie udzielone, powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności karnej w zakresie, w jakim obejmuje karę (art. 130.1.4 kodeksu karnego).

Ułaskawienie nie służy ocenie, czy wyrok był sprawiedliwy ani czy skazany jest winny. Punktem wyjścia jest skazanie, a wniosek dotyczy tego, by ze względów sprawiedliwości, słuszności lub interesu publicznego kara nie została wykonana w całości albo została wykonana w inny sposób. Dlatego jest to droga odrębna od środków odwoławczych, z której korzysta się po ich wyczerpaniu.

Jest to wniosek indywidualny. Konstytucja zakazuje ułaskawień generalnych (art. 62.i), a każdy wniosek rozpatruje się indywidualnie.

Kto może złożyć wniosek i w jakich przypadkach

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy o ułaskawieniu ułaskawić można osoby skazane za każde przestępstwo, z następującymi wyjątkami:

• Nie jest to możliwe, jeżeli nie ma jeszcze prawomocnego wyroku. Jeżeli nadal przysługuje środek odwoławczy, właściwą drogą jest apelacja w sprawie karnej.
• Nie jest to możliwe, jeżeli skazany nie pozostaje do dyspozycji sądu, który wydał wyrok, w celu odbycia kary, na przykład gdy jego miejsce pobytu jest nieznane.
• Wyłączeni są recydywiści, chyba że sąd, który wydał wyrok, uzna, że istnieją wystarczające względy sprawiedliwości, słuszności lub interesu publicznego.

Wniosek może złożyć skazany, jego krewni lub jakakolwiek inna osoba w jego imieniu, bez konieczności posiadania pełnomocnictwa (art. 19). Może go również zaproponować sąd, który wydał wyrok, Sąd Najwyższy lub prokurator (art. 20), a art. 4.3 kodeksu karnego pozwala sędziemu zwrócić się do rządu, gdy kara jest rażąco wygórowana.

Rodzaje ułaskawienia i jego zakres

• Ułaskawienie całkowite: darowuje wszystkie kary pozostające do odbycia. Udziela się go tylko wtedy, gdy w ocenie sądu, który wydał wyrok, przemawiają za tym względy sprawiedliwości, słuszności lub interesu publicznego (art. 11).
• Ułaskawienie częściowe: darowuje niektóre kary lub ich część.
• Zamiana kary (conmutación): zastępuje karę łagodniejszą. Traktuje się ją jako ułaskawienie częściowe, a ustawa wskazuje ją jako rozwiązanie preferowane, gdy ułaskawienie całkowite nie jest właściwe (art. 12).

Są rzeczy, których ułaskawienie nie obejmuje. Nie rozciąga się na odszkodowanie cywilne dla pokrzywdzonego (art. 6) ani na koszty postępowania (art. 9). Ułaskawienie od kary zasadniczej nie obejmuje, o ile nie zostanie to wyraźnie wskazane, zakazu sprawowania funkcji publicznych i pozbawienia praw politycznych (art. 6). Może też zostać udzielone pod warunkami, na przykład niewyrządzania szkody osobom trzecim, a sąd zastosuje je dopiero po ich spełnieniu (art. 15–17).

Co jest oceniane we wniosku

Opinia sądu, który wydał wyrok, ma bardzo duże znaczenie. Art. 25 ustawy o ułaskawieniu wymienia, co musi się w niej znaleźć: wiek, stan cywilny i zawód; zasługi i dotychczasowy przebieg życia; to, czy wcześniej było się skazanym za inne przestępstwo; okoliczności łagodzące lub obciążające; czas spędzony w areszcie tymczasowym; część już odbytej kary; późniejsze zachowanie, a w szczególności dowody skruchy; to, czy istnieje pokrzywdzony i czy ułaskawienie narusza prawa osób trzecich.

Dlatego samo złożenie wniosku nie wystarczy. Trzeba wykazać dokumentami, że osoba, która dziś ubiega się o ułaskawienie, nie jest już tą samą osobą, która popełniła przestępstwo: stabilne zatrudnienie, obowiązki rodzinne, ukończona terapia, naprawiona szkoda lub zobowiązanie do jej naprawienia. A jeśli mają Państwo wcześniejsze skazania, warto sprawdzić, czy możliwe jest zatarcie skazania, ponieważ recydywa stanowi przeszkodę.

Jak rozpatrywany jest wniosek: krok po kroku

Wniosek kieruje się do ministra sprawiedliwości za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok, lub dyrektora zakładu karnego, w zależności od przypadku (art. 22). Co robimy:

1. Analizujemy wyrok, Państwa sytuację osobistą i pozostałą do odbycia karę, aby szczerze ocenić, czy ułaskawienie ma realne szanse, czy też istnieją lepsze rozwiązania.
2. Gromadzimy dokumenty potwierdzające więzi z otoczeniem, pracę, rodzinę, naprawienie szkody oraz to, jak zmieniło się Państwa życie od czasu zdarzeń.
3. Sporządzamy wniosek oparty na względach sprawiedliwości, słuszności lub interesu publicznego, których wymaga ustawa.
4. Sąd, który wydał wyrok, wydaje opinię o Państwa zachowaniu i okolicznościach, po zasięgnięciu opinii zakładu karnego, jeżeli przebywają Państwo w areszcie lub więzieniu, oraz po wysłuchaniu prokuratora i pokrzywdzonego (art. 23–25).
5. Monitorujemy wniosek i w razie potrzeby wnosimy do sądu o wstrzymanie wykonania kary do czasu jego rozstrzygnięcia.
6. Ułaskawienia udziela się dekretem królewskim publikowanym w Dzienniku Urzędowym Państwa (Boletín Oficial del Estado) (art. 30), a za jego zastosowanie odpowiada sąd, który wydał wyrok (art. 31).

Czy wniosek o ułaskawienie chroni przed więzieniem?

Nie automatycznie. Zasadą jest, że wniosek o ułaskawienie nie wstrzymuje wykonania wyroku (art. 32 ustawy o ułaskawieniu). Kodeks karny pozwala jednak sędziemu wstrzymać wykonanie do czasu rozpatrzenia wniosku w dwóch przypadkach (art. 4.4 CP):

• Gdy po złożeniu wniosku o ułaskawienie sędzia uzna, że odbywanie kary mogłoby naruszyć prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
• Gdy wykonanie wyroku mogłoby pozbawić ułaskawienie sensu, na przykład dlatego, że kara jest krótka i zostałaby odbyta przed wydaniem decyzji.

Przed złożeniem wniosku o ułaskawienie warto sprawdzić, czy możliwe jest zawieszenie wykonania kary (kary do dwóch lat, art. 80 CP), co zazwyczaj jest drogą bardziej bezpośrednią. A jeśli już odbywają Państwo karę, prawo penitencjarne oferuje takie narzędzia jak system otwarty (trzeci stopień), przepustki lub warunkowe zwolnienie.

Jeśli są Państwo ofiarą

Ustawa przewiduje, że sąd, który wydał wyrok, musi wysłuchać pokrzywdzonego przed wydaniem opinii (art. 24). Jako ofiara lub pokrzywdzony mogą Państwo przedstawić swoje stanowisko w postępowaniu o ułaskawienie. Warto też pamiętać, że ułaskawienie nigdy nie obejmuje odszkodowania cywilnego zasądzonego na Państwa rzecz w wyroku (art. 6). Jeśli potrzebują Państwo obrony swoich praw jako ofiara, zapraszamy na naszą stronę o oskarżeniu posiłkowym.

Nie obiecujemy wyniku: o udzieleniu ułaskawienia decyduje rząd na podstawie opinii. Powiemy jednak jasno, jakie realne możliwości Państwo mają. Każda sprawa jest inna; po przeanalizowaniu Państwa sprawy przedstawimy indywidualną wycenę na piśmie.